Kasım 7, 2016

KÜBA’YA DAİR..

By In SEYAHAT YAZILARI

KÜBA’DA TURİST OLMAKLA KÜBA VATANDAŞI OLMAK ARASINDAKİ FARK


Bu yazımın amacı,son zamanlar da tüm dünya da ve ülkemiz de çok popüler bir destinasyon olan ve değişiyor değişecek kapitalizme dönecek gibi iddiaların eşliğinde Küba hakkında meraklıların bilgilerini doğru bir şekilde güncelleyebilmektir. Küba konusunda bir çok yazar,blogger yazılar yazdılar.Doğru olan şeyler de var yanlış bilinenler de….

Son 4 yılımı Küba’ya  gidip gelmekle geçirdim. Cervantes te temel düzeyde İspanyolca eğitimi aldım ve Küba’lı arkadaşımla sürekli pratik yaparak biraz daha geliştirdim İspanyolcamı ve bu da Küba’lı insanları daha iyi anlamam da bana çok yardımcı oldu.Çünkü ülkede İngilizce bilen insan sayısı oldukça az..Küba’ya gidişlerimle 1-2 ay gibi sürelerde arkadaşımın ve ailesinin evlerinde kaldım ve gerçek bir Kübalı gibi yaşama fırsatı buldum.

Devletin her ay dağıttığı ücretsiz yiyecekleri almak için arkadaşımın karnesi ile sıraya girdim,belediye otobüsleri ve kamyonlar ile seyahat ettim,evde toplanan artık malzemeleri komşunun domuzlarına vermek için taşıdım, hararetli sohbetlerine,sokak lambası altında domino oyunlarına katıldım.Bu süreler de, aile yapısı,insan davranışları ve ilişkileri,ülke gerçekleri gibi önemli konularda ciddi gözlemler yapmış, onlarla beraber yaşamış biri olarak böyle bir yazı yazma gereği duydum.4 yıldır neredeyse yarı Kübalı gibi onların adet gelenek ve görenekleri ile yaşıyorum.

 

KÜBA ‘DA TURİST OLMAK / TURİST OLARAK ZİYARET

İlk kez 2012 yılında fotoğraf turu ile turist olarak gittim hayallerimin ülkesi Küba’ya.10 günlük bir gezi programı dahilinde değişik şehirlere gittik ve fotoğraflar çektik.Öncelikle şu tespiti yapmak gerekiyor;küba’da turist olmak ayrı bir şey,Küba’lı olarak yaşamak bambaşka bir şey.

Küba’ya ilk kez gezmek için gidecekler,internette biraz araştırınca blog yazılarını okuyunca genel olarak şöyle bir tablo çıkıyor;eski Amerikan arabaları her yerde,insanlar sokaklarda canlı müzik yapıyorlar,dans edenler,güzel kızlar,puro,rom,tarihi coloniel binalar falan her şey çok güzel. Tüm bunlar yanlış mı? Değil tabii ki. Hemen hemen tüm turistlerin karşılaştıkları manzara bu. Fakat bu,baktığınız madalyonun bir yüzü.

Tur şirketlerinden Küba gezisi için ortalama 2000-2500 Euroya bir tur satın alırsınız.Havalanından sizi yerel tur şirketi karşılar ve klimalı otobüslere binip,Küba’lılar için çok lüks sayılabilecek,herhangi bir Kübalının hayatı boyunca belki de hiç gidemeyeceği otelinize geçersiniz.Oteller genel de her şey dahil konseptindedir.Otelde yemekler açık büfe et,tavuk,balık sebze,meyve,tatlı içecek bir çok şeyi bulursunuz.Odalardaki mobilyalar biraz eski de olsa temiz havlu,çarşaf, ihtiyacınız olan her şey bulunur.Devlet gözetiminde konaklama için kiraya verilen bir çok evde de benzer rahatlığı bulabilirsiniz.Özellikle Miramar ve çevresindeki evlerde.

Klasik Amerikan arabaları ile Havana şehir turu ile başlarsınız Küba macerasına,Pınar Del Rio,Cienfuegos,Trinidad,Santa Clara,Varadero gibi şehirler de devam eder geziniz.Öğle yemeklerini turistik kafe veya restauranlarda yer,bol fotoğraf çeker,hediyelik eşyalar,rom,puro vs alır,devrim meydanında klasik sol yumruk havada pozu verir,gece isteyenler müzik kulüplerinde salsa ve latin dansları yaparlar,derken hoop 1 haftayı bitirirsiniz ve gene klimalı otobüslerle havaalanına transfer olup, her anını doya doya yaşadığınız her şeyin gözünüze çok güzel geldiği bir Küba turu sona erer.

Küba’da turist olarak yaşamak gezmek çok güzeldir. Hele de biraz zenginseniz tadından yenmez. Çünkü bu ülkede paran varsa her şeyin iyisine sahip olabilirsiniz.

Bu kısa turist özetinden sonra gerçek hayatta Kübalılar nasıl yaşıyor neler yapıyorlar,eğitim,sağlık,kültür,sanat, yaşam standartları ile ilgili gerçek bilgilere bakalım.Birlikte bu gizemli ülkeyi tanımaya çalışalım….

Öncelikle şunu belirtmek lazım,ülkeye uygulanan ağır bir Amerika ambargosu halen devam ediyor.Bu yıl Obama geldi gitti ama çok fazla bir gelişme olmadı.Birleşmiş Milletlere bağlı ülkeler arasında ABD ve İsrail dışında ambargoyu destekleyen ülke yok.Ambargodan dolayı ekonomik gelişim ağır gidiyor.

Küba devriminin lideri Fidel Castro, fakat Küba’da kocaman Castro posterleri, heykelleri falan çok az görürsünüz.Küba vatandaşlarının kullandıkları peso denen paraların üzerinde de,turistlerin kullandıkları CUC denen paralarda da Castro resimleri yoktur.Her yerde Che Guevera ve Camillo gibi devrim komutanlarının posterlerini ve objelerinin görürsünüz.

Che Guevera, Kübalılar ve bir çok insan için mücadelenin ve devrimin önemli bir simgesi olmuştur ve hala da olmaya devam etmektedir.Bunda Fidel Castro’nun etkisi büyüktür.Devrimden sonra Sosyalist devrimi tüm dünyaya tanıtacak,kalıcı olmasını sağlayacak bir simge gerekliliği düşünülür.Bu anlam da Che,karizmatik,yakışıklı sayılabilecek ve devrime büyük katkılar sağlamış birisidir.Aynı şekilde Camilo gibi başka komutanlar da vardır.Fakat Che’yi onlardan ayıran en büyük özelliği, başka bir ülke vatandaşı(Arjantin’lidir) olmasına rağmen,halk için,eşitlik ve özgürlük için başka bir ülke adına savaşmış olması ve bu uğurda hayatını ortaya koymasıdır.Bu davranış,başta latin Amerika ülkeleri olmak üzere,dünya da bir çok ülkenin insanları için sosyalizmin,devrimin simgesi olarak benimsenmiştir.Küba devriminin üzerinden 60 yıla yakın bir zaman geçmesine rağmen,Afrika’dan Avrupa’ya kadar bir  çok ülkede halk gösterilerinin,sosyalist görüşü benimseyen insanların bir çoğunun mücadele simgesi olmuştur.Küba’ya gelen hemen her turist mutlaka üzerinde Che resmi veya simgesi olan bir ürün alır.

Küba’da Che’den sonra en çok sevilen yabancı kişi,yakın zamanda ölen eski Venezuella devlet başkanı Hugo Chavez’dir. Ülkede her kes tarafından çok seviliyor.Bir çok evde,bazı sokaklar da posterleri vardır.Küba’ya çok yardım etmiştir.Petrol vererek,yollar inşa ederek amborgo ile sıkışan ülkeye nefes aldırmıştır.Bu hizmetlerin karşılığında Küba’da, Venezuella’ya sağlık hizmetleri konusunda doktorlar göndererek,eğitim vererek destek olmuştur.

Küba’lılar sakin ve ağır yaşamayı severler.Telaş içinde ordan oraya koşturan insanlar pek göremezsiniz.Küba’da nelerin olup olmadığı konusunda bazı ünlü yazarlarımız bir çok yazılar yazdılar.Doğru olanlar da var yanlış bildikleri de.Kübalıların geneli daha iyi koşullarda yaşamak istiyorlar.Genel kanı şöyle; Sosyalist devletteki gibi temel ihtiyaçlar eğitim,sağlık,barınma gibi hizmetler ücretsiz olsun,ama internet,alış veriş merkezleri,ışıklı renkli sokaklar falan da olsun.Fakat dünya da henüz böyle bir yönetim şekli oluşmadı maalesef.Dünyanın bir çok ülkesinde paranız varsa her şeye sahip olabilirsiniz ama paranız ve sosyal güvenceniz yoksa sefil olursunuz.Küba’da paranız olmasa da çocuğunuz iyi bir eğitim alır,sokakta kalmazsınız ve en önemlisi her türlü tedavi ve ilaç giderleriniz de ücretsiz karşılanır.Bir ara yolu Küba bulabilir mi bilinmez ama olursa da şahane olur…


KÜBA’DA EĞİTİM SİSTEMİ

Eğitim okul öncesi yaşlarda başlar.Anne ve baba her ikisi de çalışıyorsa,çocuk yaklaşık 3 yaşlarına geldiğinde devletin CIRCULO INFANTIL denen okullarına gönderilir.Aile çocuklarını haftada 5 gün sabahtan akşama kadar bu okula gönderir.Burada uzman öğretmenler gözetiminde yemek,tuvalet,arkadaşlarıyla geçim,sayılar,renkler vs. gibi temel bilgiler davranışlar öğretilir.Çocuklar oyun saatlerinde oyun oynarlar,öğle yemeğini okulda yerler ve yemek sonrası mutlaka 1 saat uyurlar.Tamamı ücretsiz olan bu okula,sadece anne ve babası çalışan çocuklar 6 yaşına kadar devam ederler.Anne veya babadan birisi çalışmıyorsa,çocuklar 6 yaşında ilkokula başlarlar.

İLKÖĞRETİM (ESCUELA PRİMERA) 6-12 YAŞ ARASI

İlköğretimde iki tip okul vardır.Eğitim programları,müfredat aynıdır.fakat anne ve babanın her ikisinin de çalışması veya birisinin çalışmasına göre ikiye ayrılır.

ESCUELA SEMİNTERNADO

Anne ve baba her ikisi de çalışıyorsa çocuk bu okula gider.Bu okulda eğitim 08:00 – 17:00 saatleri arasında,tam gün olur.Sabah 10 da çocuklara süt ve ekmekten oluşan ara öğün verilir.Öğlen yemeğini çocuklar okulda yerler ve hepsi yemek sonrası 1 saat uyurlar.Bu uygulama tüm ilköğretim boyunca devam eder.

ESCUELA PRİMERİA

Anne veya babadan birisi çalışmıyorsa evdeyse bu tür ailelerin çocukları bu okula devam eder.Bu okulda sabahçı ve öğlenci olmak üzere iki grup vardır.08:00 – 12:30 arası sabahçılar,13:00 – 17:00 arası öğlenciler okula gider.Bu okulda öğlen yemeği ve uyku yoktur.Çocuklar yemeklerini evlerinde yerler.

İlköğretimde her iki okul tipinde de eğitim 6 yıl sürer.Çocukların formaları,defter,kitap,kalem gibi tüm okul gereçleri devlet tarafından karşılanır.

LİSE (ESCUELA SECUNDARİO) 13-15 YAŞ ARASI

İlköğretim sonrası lise eğitimi başlar.Lise de sabahçı ve öğlenci olmak üzere iki grup vardır.Öğrencilerin tüm okul gereçleri devlet tarafından ücretsiz karşılanır.

*Küba’da her çocuk ilköğretim ve lise okumak zorundadır.Liseden sonra istemeyen çocuk eğitimine son verebilir.Ayrıca liseyi bitirene kadar hiçbir çocuk işçi olarak çalıştırılamaz.Küba’da çocuk işçi yoktur.

ÖN ÜNİVERSİTE EĞİTİMİ (PRE UNIVERCİDAD)  15-18 YAŞ ARASI

Lise eğitimi sonrası,üniversiteye devam etmek isteyen çocuklar bu okula devam eder.Eğitim burada 3 yıl sürüyor.Her yılın not ortalaması alınır ve 3 yılın sonunda bir üniversite sınavı yapılır.3 yıllık not ortalaması ve üniversite sınavından aldığı puana göre öğrenci üniversiteye yerleştirilir.Öğrenciler 6 değişik tercih yapabilirler.Fakat her yıl hangi bölüme kaç adet öğrenci alınacağına devlet karar verir.Devletin ihtiyacına göre gerekli bölümler için sayı belirlenir ve notları en yüksek olanla sınavdan en iyi puanı almış öğrenciler ilgili bölümlere yerleştirilir.Devlet hangi bölümlere ne kadar öğrenci alınacağını okullardaki panolara duyurular yaparak açıklıyor.

Bir üniversiteye yerleştirilen öğrenci ikamet yerine en yakın olan ünversiteye gitmek zorundadır.Evine 4 saat veya daha fazla yol mesafesi olan öğrenciler yatılı olarak bu okullarda okuyabilir.Üniversitede de tüm öğrenci ihtiyaçları devlet tarafından ücretsiz karşılanır.

KÜBA’DA   ASKERLİK

Küba’da sakat ve hasta olmayan,sağlığı yerinde olan her erkek mecburi askerlik yapmak zorundadır.Üniversiteyi kazananlar,üniversiteye gitmeden önce 1 yıl,üniversiteye gitmeyenler ise 2 yıl askerlik yapar.


KÜBA’DA ÇALIŞMA VE ÜCRETLER

Küba’da hemen herkes devlette çalışır.Çalışmak isteyen hemen herkese iş imkanı var. fakat son yıllar da istihdam fazlası ve devletin ekonomik gücünün zayıflaması ile az da olsa işsizler oluşmaya başlamıştır. Küba’da en düşük ücret 10-12 Euro’dur. Bu da genel de vasıfsız işlerde çalışanlar için geçerlidir. Avukat 15 Euro, mühendis 15 Euro ortalama aylık ücret alır. En yüksek ücreti ise doktorlar alır bu da 40-45 euro civarındadır. İnsanlar sermaye bulup kendilerine iş kurmak isterlerse, mesela bir kafe, restoran falan çalıştırmak isterlerse bu mümkün fakat kazançlarının yarısını devlete vermeleri gerekir.

Bize göre oldukça düşük sayılabilecek ücretler.Ama insanlar bir şekilde geçiniyorlar.Küba’da devlet vatandaşlarına her ay ücretsiz yiyecek dağıtır.COMIDA LIBRETA denen bir karne ile ailedeki her bir birey için 1 aylık yiyecekler ücretsiz dağıtılır.Bu karne ile neler mi veriliyor? Her bir kişi için;

Pirinç ,1 kg

Sıvı yağ,1/2 litre

Fasulye,1/2 kg.

Kahve ,1 paket (300 gr kadar)

Şeker,1 kilo

Tuz ,1 paket

Kibrit,2 kutu

Makarna,1 paket(1/2 kg)

Diş macunu,1 tüp

Ayrıca her 2 ayda bir 1 kg kadar tavuk verilir.Yazılanların aksine et verilmez.

Küba’lılar için birçok şeyin ücreti bize göre oldukça düşük.Ortalam aylık giderlere bakacak olursak;elektrik aylık ortalama 2,5-4 Euro arası.Evde klima ve elektrikli aletler varsa 4 Euroya çıkabiliyor.Su ucuz,aylık ortalama 0,25 Euro gibi.Evde ev telefonu varsa şehir içi konuşmalar için 1-2 Euro,şehirler arası konuşma yapılırsa 8 Euroya kadar çıkabiliyor.Yani çok geyik muhabbeti yapmazsanız makul bir rakamda.Doğal gaz sadece Havana’da vardır,diğer şehirler de tüpgaz ve elektrik kulanılır.

Yiyecek,içecek vs. satan marketler vardır fakat çoğunun rafları tam dolu değildir.Hemen her şey ithal geldiği için,bir çok şey çoğu Küba’lının alamayacağı kadar pahalıdır.Halk genelde açık alanda kurulmuş küçük semt pazarlarını tercih eder.Zaten bir çok şey seyyar satıcılar tarafından sokaklarda satılır.

Ülkede inek,dana gibi büyük baş hayvan kesmek yasaktır ve hapis cezası vardır.Sadece devlet kesim yapabilir.Kuzu ve tavuklarda böyle bir kısıtlama yok.Dana eti kaçak satılıyor,bazı insanlar çiftliklerden hayvanları çalarak kesip satıyorlar.Bu şekilde satılan dana etinin kilosu 2 Euro.Kuzu etinin kilosu 1,5 Euro,tavuğun kilosu ise yaklaşık 2 Euro.

Küba  okyanusta bir ada devleti olmasına rağmen balık çok pahalı.Halkın çoğu yiyemiyor,teknelerle insanların kaçacağı şüphesi ile balıkçılık yapmak yasak.Sadece devlet avlanma yapabiliyor ve o da  başka ülkelere ihraç ediyor.Halkın en çok tercih ettiği ise domuz eti.Kilosu 1,5 Euro.Halk ta besleyip satabiliyor.


ULAŞIM

Kübalılar şehiriçi ulaşımda genellikle belediye otobüslerini kullanıyorlar.Bilet 10 kuruş kadar oldukça ucuz.Minibüsler de ise 50 kuruş civarı.Eski Amerikan arabalarının kullanıldığı taksi dolmuşlar ise biraz pahalı.Bir çok şehirde ulaşım olarak at arabaları toplu ulaşım olarak kullanılıyor.Havana’da ayrıca coco taksiler ve tek kişinin kullandığı bisiklet araçları mevcuttur.

Şehirler arası ulaşımda 4 alternatif var;

Uçakla,iç hat uçuşları,diğer alternatiflere göre daha pahalı olduğu için,genelde parası olan ufak bir kesim ve turistlerin kullandıkları bir ulaşım biçimi.

Via Azul denen şehirlerarası otobüsler.Herhangi bir tur şirketiyle Küba’ya gelmeyen turistlerin Küba’da değişik şehirleri gezmek için kullandıkları en yaygın ulaşım biçimi.Kübalıların da bir kısmının tercih ettiği bir yöntem.Bir gün önceden yer ayırtıyorsunuz,sonraki gün ise gidip biletinizi almanız gerekiyor.Bilet dediğim de bizdeki gibi klasik yolcu bileti değil,bilgisayardan bir parça kağıda adınız ve gideceğiniz yer yazıyor yırtıp kağıdı size uzatıyorlar.Bu otobüslerde uçak gibi bavul kilo sınırı var.30 kilo üzeri yüklerde ve artı bavul olduğunda ekstra para ödüyorsunuz.Otobüslerde yer numarası yok.Neresini kaparsanız,yada nerede boş yer varsa geçip oturuyorsunuz.Ayrıca otobüs içerisinde tv ve tuvalet bulunuyor.Klimalı olan otobüsler,hemen her şehirde duruyor,yolcu indirip yeni  yolcu alıyor.Kübaya turla gitmediyseniz nispeten ekonomik ve ideal bir gezi yöntemidir.

Kamyonlar.Evet yanlış duymadınız Küba halkının büyük bir çoğunluğunun kullandığı şehirler arası yolcu taşıma biçimi.Bildiğimiz büyük kamyonların kasalarının içerisine 2-3 sıralı oturma bankoları yerleştirilmiş ve insanlar buralarda oturarak seyahat ediyorlar.Genelde üstleri kapalı yanları açık oluyor.Bazen 3 saat bazen 15 saat süren yolculukları hoplaya zıplaya tozla karışık olarak gerçekleştiriyorlar.Via Azul otobüslere nazaran daha ucuz.

Tren yolu;Küba’da trenler ve yolları oldukça eski.Trenler çok sık arıza yapıp bir çok kez yolda kalabiliyor.Diğer ulaşım araçlarına göre en ucuzu bu fakat gitmek istediğiniz yere çok daha geç varıyorsunuz.

Bir örnekle durumu özetleyeyim;

Havana’dan San Diago de Cuba’ya Via Azul otobüsleri 60 CUC gibi bir bedelle giderken,kamyonla bu seyahat 20 CUC falan tutuyor,trenle ise bu yolculuk 2 CUC kadar.

 


İNTERNET  TELEFON  VE TELEVİZYON

Küba’da normal internet sadece devlet kurumlarında ,otellerde ve işyerlerinde bulunuyor.Evlerde yasal olarak internet yok.Sadece önemli iş yapanların evlerinde bulunabiliyor.Fakat,paranız varsa illegal yollardan kaçak olarak internet alabilirsiniz.Bunun için öncelikle bir telefon hattınızın olması gerekiyor.Ama isteyen herkes de ev telefonu alamıyor maalesef.Ev telefonu hatlarını devlet satıyor.Telefon alt yapısı kötü olduğu için her yere telefon hattı gidemiyor ve sadece telefon hattı çekilmiş yerlerde ev telefonu kullanılabiliyor.Şanslıysanız ve de torpiliniz varsa devlet tarafından evinize telefon bağlanıyor.Hat ücreti ise 12 Euro.

Bazı insanlar sahip oldukları telefon hattını,tanıdığıma hediye ediyorum diyerek yüksek rakamlarla satıyorlar.Çünkü sahip olduğunuz bir telefon hattını,para karşılığı başkasına satamaz veya devredemezsiniz.Bu yolla devredilen bir telefon hattının 500 Euroya kadar bedelle satıyorlar ve parası olanlar alıyorlar.Ev telefonunu aldıktan sonra gene kaçak yollardan,aylık belirli ücretler ödeyerek belirli saat karşılığı internete de sahip olabiliyorsunuz.Ama oldukça pahalıya geliyor ve internet ülke genelinde gerçekten çok yavaş.Bir fotoğraf göndermek istediğinizde 300-500 Kb dan fazlası sorun oluyor.

Cep telefonu hattı (Cubacell) 40 Euro.Cep telefonu ile konuşmakta pahalı.3 dakikası 1 Euro kadar.Yakın zamanda bir çok şehirde bazı yerlerde wi-fi noktaları oluşturulmuş.İnsanlar buralara gidip wi-fi üzerinden saati 2 Euroya kart satın alıp internete girebiliyorlar.Otellerde de wi-fi internet var fakat hem yavaş hem de saati 10 Euro.Bu gün itibari ile Küba’da internete ulaşmak hem biraz zor hem de oldukça pahalı.

Küba’da devlet televizyonunun 3 tane kanalı var.Eskiden bizdeki TRT gibi.Daha çok eğitici yayınlar ve haber ağırlıklı programlar yapıyorlar.Eğlence,tv dizisi,sinema gibi renkli kanalları seyretmek isterseniz gene kaçak illegal yollardan uydu yayını satın almanız gerekiyor.Bazı insanlar gelip evinize bir kablo çekiyor ve aylık 10 Euro gibi bir bedelle ağırlıklı olarak latin Amerika ülkelerinin kanallarını seyredebilirsiniz.En popüler olanı Kolombiyalı Telemundo kanalı.Bu kanalda bir çok Türk dizisi halen merak ve ilgi ile Kübalılar tarafından seyrediliyor.Yasal olarak ülkede uydu anten kullanmak yasak.

Ayrıca bundan birkaç yıl önce insanlara özel mülkiyet hakkı tanındı.Bu anlamda her bir Küba vatandaşı 1 adet ev ve 1 adet araba satın alabilir.2. sine şimdilik izin yok.


SAĞLIK SİSTEMİ

Küba’da sağlık sistemi dünyadaki bir çok ülkeye göre oldukça iyidir.Ülke fakir olmasına karşılık,tıp alanında her yıl bir çok yeni patent başvurusu yapmaktadır.Bunun birinci sebebi,çok iyi ve sağlam bir eğitim sistemine sahip olmalarıdır.Ülkede 85.000 kadar doktor bulunmaktadır ve bunların yaklaşık 25.000 tanesi diğer ülkelerde görev yapmaktadır. “ABD, dünyanın dört köşesine asker gönderir, biz doktor gönderiyoruz” diyor Castro…

Küba’da çalışmakta olan doktor ve hemşireler devlet tarafından resmi olarak görevlendirilmedikleri sürece başka bir ülkeye turist olarak dahi gidemezler.Çok özel izinler dışında ülkeden çıkış yapmaları yasal olarak yasaktır.Devlet gidenlerin geri dönmeyeceklerini düşünerek buna izin vermez.Çünkü devlet ilköğretimden itibaren iyi bir doktor yetiştirmek için insana çok yatırım yapmıştır.Bunun karşılığını da insanlar vermesi gerekir diye düşünüyor.Buna rağmen yasadışı yollarla başka bir ülkeye giden doktor veya hemşireler en az 10 yıl ülkeye giriş yapamazlar ve ailelerini sevdiklerini göremezler.

Ülkede sağlık turizmi oldukça gelişmiştir.Bu gün itibari ile,HIV virüsünün,akciğer kanserinin aşısı mevcuttur.Tedavisi olmayan Vitiligo hastalığı % 90 lar oranında tedavi edilmektedir.Dünyada gerçek kadın plesantasını sağlık alanında kullanan neredeyse tek ülkedir.Doğum kontrolünde erkeğe yapılan aşı ile yeni bir korunma yöntemi bulmuşlardır.Dünyada bebek ölümlerinin en az olduğu ülkedir.Ülkenin her yerinde semt poliklinikleri,sağlık ocakları hastaneler bulunmaktadır.Hamile kadınlara,hamile eğitim merkezlerinde ücretsiz eğitimler verilmektedir.Sağlık anlamında bir çok veride Amerikadan daha ileridir.Ve tüm sağlık hizmetleri,tedavi,ameliyat,doğum,ilaç her şey kendi vatandaşlarına tamamen ücretsiz olarak sağlanmaktadır.


KÜBA’DA 1 MAYIS KUTLAMALARI

Ülkemizde bir çok turizm firması 1 Mayıs’ta Küba’ya özel turlar düzenlemektedir.Ülkenin sosyalist olması törenlerin de bir bayram havası içerisinde geçmesine yol açıyor.Bir çok eski tüfek dediğimiz solcu arkadaşlar işçi bayramını burada kutlamak için ülkeye gelirler.Sabahın erken saatlerinde daha gün ağarmadan insanlar toplanmaya başlarlar ve kortejler oluşturarak marşlar,danslar eşliğinde devrim meydanına kadar yürürler.Devrim meydanında öğrencilerin yaptıkları gösteriler,danslar ve müzikler çok güzel.

Burada işin ilginç olan yanı 1 mayıs kutlamalarına Küba vatandaşlarından çok diğer ülkelerden gelen insanların katılımının olması.Başta latin Amerika ülkeleri olmak üzere hemen her ülkeden insanları burada görmek mümkün. Artık kutlamalar sembolik turizm yatırımına dönüşmüş.Çoşku,eğlence tabii ki var ama Küba vatandaşlarının pek çoğu katılmıyor bu gösterilere.Bizden buraya gelenler de,rahatça sloganlar atıp sol yumruk havada, çoşkulu kutlama yapıyorlar.Ama işçi bayramı kutlaması için bir işçinin 1 yılda kazanabileceği kadar parayı bu geziye harcıyorlar.Ve genelde işçiler değil de gelir düzeyi yüksek insanlar katılıyor bu kutlamaya.Bu da ayrı bir çelişki.


GENEL BİLGİLER

Küba’da yaşayan insanların bir çoğunun herhangi bir yakını,akrabası,başta Miami olmak üzere başka ülkelerde çalışmakta ve yaşamaktadırlar.Bazıları devlet tarafından görevli olarak(özellikle doktorlar ve sağlık çalışanları),bazıları da ülkeden kaçarak diğer ülkelerde çalışmaktadır.Bir çok Küba’lı bu insanların gönderdikleri paralar ile yaşamlarına bir nebze katkı sağlamaktadırlar.Bir çok insan 2-3 ayrı işte çalışır.Geçinebilmek için aynı aileden bir çok kişi, aynı anda çalışmak zorundadır.

Tüm olumsuzluklara rağmen insanlar yaşama sevinciyle doludur.Çabuk parlayan,heyecanlı konuşan,dansı,müziği ve içmeyi seven insanlardır.Anneler günü,sevgililer günü,doğum günleri yılbaşı gibi özel zamanlarda,insanlar sokaklarda satılan kalpli,güllü kartpostallardan satın alırlar ve bunlara iyi niyet mesajları yazarak birbirlerine verirler.Bu neredeyse geleneksel bir davranış olmuş..

Küba’da müzik her yerdedir.Sokaklarda,belediye otobüslerinde,aile sohbetlerinde evlerde.Hem de yüksek sesle dinlerler müziği.İnsanlar müzik çalarken konuşmak gereği duyarlarsa müziğin sesini kısmak yerine bağırarak konuşurlar.

Küba’lı bir ailede neredeyse hiç çöp çıkmaz.Genel de yemek artığı olmaz,Artan yemekler mutlaka saklanır ve bir sonraki gün yenir.Kesinlikle çöpe atılmaz.Çıkan az bir miktarda yemek artıkları köpeklere yada domuzlara verilir.Evde hayvan beslenmiyorsa mutlaka hayvanı olan komşuya götürülür,sokağa atılmaz.Küba’da her evde olmazsa olmaz bir eşya varsa o da sallanan sandalyedir.Bazı evlerde birkaç tane bile olur.Buna oturup,sallanarak sohbet etmek,misafirleri karşılamak neredeyse adetten olmuş.Kullanılan eşyalar, mobilyalar,ev gereçleri neredeyse 20-30 yıllık falandır ama iş gördüğü sürece kullanılmaya devam eder.Komşuluk ilişkileri çok iyidir.İnsanlar sokaklarda,evlerinin önlerinde bir araya gelip saatlerce sohbet ederler.Aile ilişkilerine düşkündürler.

Küba’da kız çocukları 15 yaşına geldiklerinde,bu aileleri için önemli bir dönüm noktasıdır.Bu yaşa gelen kız çocukları için özel bir tören düzenlenir ve kız çocukları,nişan elbisesi gib şık elbiseler giyerek,süslenirler.Arkadaşları ve aile bireyleri bir araya gelerek,yemek yerler,içerler,dans ederler ve fotoğraf çektirirler.Bu  tören sonrasında kız çocukları bu yaştan itibaren de artık özgürdürler.İstedikleri zaman sevgili bulabilir,istediklerinde erkekle birlikte olabilirler.Bu gelenekselleşmiş bir ritüel olmuştur ve Küba’lılar için çok önemli bir etkinliktir.Kız çocuk sahibi her ailenin,evini duvarlarında,bu tören sırasında çektirilmiş kız çocuklarının fotoğrafları asılı durur.

Küba’da halk fakirdir ama temizliklerine çok önem verirler.En çok kullandıkları temizlik ürünü sabundur.Ülke her mevsim sıcak olmasına rağmen ter kokan insana rastlamazsınız.Kadınlar oldukça bakımlı,el ve ayak tırnakları hep boyalı,saçlar taralı,yürüyüşleri hep dik ve alımlıdır.

Küba’da komünist parti hükümeti olduğu için genel seçimler yapılmaz.Sadece belediye başkanlığı seçimleri yapılır.Bu seçimlerde ise ,tüm oy verme ,sandık bekleme ve oy sonuçları sayma işlemleri baştan sona,özel üniformalı seçilmiş 12-15 yaş arası çocuklar tarafından yapılır.Burada ki espri çocukların sahtecilik yapmayacağı düşüncesidir.Bana göre de gayet iyi bir uygulama olmuş.

Ülkenin bir numaralı gelir kaynağı Nikel madenidir.Ülkede bolca bulunur.Diğer önemli gelir kaynağı ise ilaç satışıdır.Puro,rom ve turizm bunlardan sonra gelir.

Amerikanın ağır ambargosuna rağmen hala direnmeye çalışan,açlığa mahkum edilmiş bir ülkedir Küba.Ama yokluklar içerisinde,sağlık,spor,kültür ve eğitim gibi bir çok alanda büyük başarılara imza atmıştır.Halkını sömürmemiş aksine elinde avucunda ne bulabildiyse halkına dağıtmaya çalışmıştır.Küba sokaklarında,okula gitmeyen,dilenen çocuklar göremezsiniz.Sokaklarda aç sefil yatan yaşlı insanlar da yoktur.

Spor,kültür ve sanat alanında önemli insanlar yetiştirmiştir.Havana da bulunan bale okulu çok meşhurdur.Olimpiyatlarda her zaman iyi dereceler alırlar.Ayrıcalık,rüşvet,fuhuş vardır ama bunlara karşı mücadele eden önemli bir kesim de mevcuttur.Koyu bir din inanışı yoktur.Son yıllarda bazı kiliseler yapılmıştır ama tarikatlar yoktur.Halkın bir bölümü Afrika kökenli dini inanışlara sahiptir.

Bir yandan,vatandaşları için,eğitim,sağlık,barınma gibi temel ihtiyaçları ücretsiz olarak tedarik eden bir sosyal devlet,fakat öte yandan siyasi özgürlükleri tek parti iktidarı ile kısıtlanmış insanlar.

Küba ile ilgili bu yazımı Can Dündar’ın bu ülke ile ilgili yazısından küçük bir alıntı ile tamamlıyorum;

“İnsanlık, ortadan ikiye yarılıyor sanki:

Açlıktan ölen, sokakta dilenen çocukların “özgür ülkeleri…”

Ve karnı doyan, iyi eğitim alan çocukların “baskı rejimleri…”

Eşitsizlik üzerine kurulu vahşi kapitalizmin varoşlarda yarattığı sefaletle,

eşitlik üzerine kurulu katı sosyalizmin alabildiğine sınırladığı hürriyet arasında bir yol yok mu?

Sefaletle, cehaletle mücadele ederken hürriyeti ihmal etmeyen bir medeniyet?..

Zor mu?”

 

Leave a Comment